Ju Sal 金山(bjs93@126.com)

                                                          本站原创   供稿：白碧波    加入时间：2006年9月2日

Ngal Ju Sal leil gul, Dolnia Daqxil puvzaoq dogee Naqhhallolgov puvkaq e col, xal aolssaq. Ngal qiq pyu xal aolzaq, qiq pyu Haqniq soqmiav ssolnei Pyulniul soqmiav niq qa soqmiav nei soqhhaq buvq zaq.

我叫白金山，绿春县大兴镇那倮果村人，农民。我一边从事农业生产，一边用哈尼文、汉文两种文字写作。

Ngaq e geedoq aq: Haqniq soqmiav ssolnei Pyulniul soqmiav qiq kov miavnei buvq duv qivq leil nga. Ngaq e wuqhol hholqei aq, Haqniq soqmiav aq Pyulniul soqmiav hultav pyuq zeiq leil nyuq ya.

我要讲的题目是：哈尼文和汉文同样是创作的工具。我认为，在我的生命中哈尼文比汉文更加珍贵。

Ngaq nei aol laq e Haqniq soqdoq soqmiav haolleev ssolnei aol dav e miqnieiq aq, aqhhuvpyu xil meenia qa nga:

Qiq. Luqcueil zeifxiq nei Haqniq yeillul sessaoq zaq e yoba a kul dov;

Niq. “Haqniq Yeillul Soqhhaq” xil kaoq buvq, hhezaoq hhezil aol;     

Saol. Haqniq ssaqlaol yaol Haqniq soqhhaq meiq miq;

Yuvq. Haqniq doq aqma, dudaq ssolnei lalbavq xilmavq buvqteiq;

Ngavq. Moq Duq, Lei Sal aqyo meilnaol e soqhhaq Haqniq soqmiav buvqzaol;

Kuvq. Ngal niaoq’aol buvq laq e soqhhaq aq, Haqniq soqmiav nei huqteil buvq, naolhao Pyulniul soqmiav buvqzaol laq e “Dolnia Haqniqssaq Deqheq Xazaq e Galquv” nga.

Deqheq e albol aq meilquv albol nadul meil jahhaq qiq qa nga, alsiq aq qiq puq qiq puq meil daoq pul a siq nga.

我做的哈尼语族语言文字维持与发展工作有如下几项：

一．       被聘为绿春县政协文史收录员，参与绿春县哈尼族文史的搜集整理；

二．       担任《哈尼文化》报的主撰、主编；

三．       教哈尼族老百姓学哈尼文字；

四．       搜集整理哈尼族口传文献：谚语、故事、古歌等；

五．       将莫独、冷莎等几位哈尼族作家的作品翻译成哈尼文；

六．我向本次会议提供的文章是，用哈尼文撰写并翻译成汉文的《试论东仰哈尼族栽培草果的价值和方法》。

草果是一种多年生草本植物，植株类似野姜，果实一串一串地结在茎与根的连接处。

Deqheq E Aolduq Saol Jivq Jav 草果的用途有三种

Qiq jivq aq，deqheq zalsol gee qivq: Deqheq hhoqcyuq qavqzaq, lulzaq, savqzaq, puvqzaq, halgei liq dov qivq; saq naogo xuv li nia, hhoqniul naogo xuv li nia, maq xuv li nia e hhoqcyuq maq jav aqmeil ngeel al.

其一, 可当作作料烹调菜肴：在烹调中草果可当作料，无论煮、炒、蒸、熬，草果都可作作料；并适于荤菜，适于素菜，几乎所有的菜肴都可加入适量的草果。

Niq jivq aq, deqheq naciq gee qivq: Deqheq e daoqpul yozaoq yeiqbiaq biaq alnei, aqhhavq e baoma a bavq tao nei puvqzaq e, baoma nal e kaq. Deqheq heqzaoq zilbaq naogo deevdol e liq, baoma nal e kaq. Deqheq heqneev qaqsol zaq e ngaoq, duvqxeiv nei duvq, laqma needav dav, covqleivq pavq, cyuqnal kovq xilmavq kaq; deqheq qiq pyu zaq, qiq pyu hhyuq nuv alnei naqpeiq naqssaol a leiq e ngaoq, wuqduq kovq e liq kaq nga siq.

其二, 可当作药物治疗疾病：新鲜的草果根切碎后装进猪肚子里熬吃，可治胃病；鲜草果泡酒喝，同样可治胃病。单独嚼食草果籽，可疗恶心、翻胃、伤风、感冒……嚼食草果籽的同时，用嚼碎的草果末摩擦额头、太阳穴，还可治头疼。

Saol jivq aq deqheq aoqzaq e pyuq: Deqheq aoqzaq e alciiv pyuq nia nga. Niaoq’aol, Dolnia galzii a, deqheq jilma qiq jil biavma 40 biav yozeiq aoq hha qaol nga.

其三, 可当农产品出售，获取较高利润：现在绿春县市场上，一公斤草果可卖40多元人民币。

Deqheq Xa e Galquv草果的栽培方法

Deqheq aoqcal maq ya, haqnil maq ya, quvqlaol za e saqhav alkaq a xazaq. Eelquvq duv e milnia meeq lal zeiq, tyulliq eelquvq quvqcaoq a xa deivq syuq, xa deivq e liq alsiq hhoqna maq siq na.

草果经不住太阳暴晒，耐不住霜冻，宜在四季温差不大，暖和的森林里生长。有水源的地方更适宜草果生长，但不能栽在水中，栽在水中的草果成活率低，即使栽活了果实结得少。

Deqheq heqyal albol hha hhuv, tyulliq hhuv miaq zeiq e ngaoq deqheq maq meeq lal nia. Xilmeil taoqngaoq, albol ssyuq e hha za.

草果地必须有树木覆盖，一年四季必须湿润，不过树木过多也不行，树木过多了就会影响草果生长。因此，留树木必须得当。

Deqheq hal xa deivq qaol e aq, ngaldu Haqniq ba’la ngavqla kuvqla tyultaq. Tyultaq, heqma beq pav alnei xa e liq hhaq, heqzi nei xa e liq hhaq.

草果最易成活的季节是，农历的五、六月份。这时用根茎移栽也可以，用小苗移植也可以。

Heqpaoq paoq e aq, hhyuqla ceilla alsiq hhaolduvq alnei, alsiq maq kuv meil paoq e paoq deivq qaol zeiq; heqpaoq liq yoyal a paoq e, naolhao xa deivq qaol zeiq nga.

育苗的最佳季节是农历九、十月份草果采摘后颗粒没干以前。为提高宜移植后的成活率，苗圃还是选在草果地好。在草果地育的草果苗一般两年以后才可移植。

Deqheq xazaq e galquv zaoma nei aq xilmeil ngeel wulnaq caqdaoq ya nei gee kal leil ngaoq qiq heiq meil maq gee hhaol qaol nga.

Eil bav qiq doq dalja nal sal, ssuq bav qiq kaol dalja naoq zoq. 

   栽培草果的方法大体就是这样了，要详细地叙述，一时是叙述不完的。

若有说错的地方就请大家原谅，若有做错的地方就请大家指正。